riziki
-
Mmomonyoko wa maadili na riziki Tanzania: Changamoto za kiuchumi, ushawishi wa mitandao ya kijamii na njia za kujenga jamii yenye maadili
Tanzania inapokabiliana na changamoto za kiuchumi na mabadiliko ya kijamii, swali muhimu linajitokeza: Je, baadhi ya watu wanalazimika kuathiri misingi ya maadili ili kupata riziki? Makala hii inachunguza uhusiano kati ya hali ya uchumi, ushawishi wa mitandao ya kijamii na mmomonyoko wa maadili, huku ikipendekeza njia za kujenga mfumo wa riziki unaozingatia utu, uwajibikaji na maadili mema. Lengo ni kuhamasisha familia, taasisi za elimu, viongozi wa dini, serikali na jamii kwa ujumla kushirikiana katika kujenga Tanzania ambayo mafanikio ya kiuchumi hayaendi kinyume na misingi ya maadili.
-
Wakati mwingine Kukimbizana Zaidi Hukufanya Upoteze Zaidi!
Imam Ali (a.s.) kuhusu kuwa na kiasi katika kutafuta riziki amesema: “Jua kwa yakini kwamba kamwe hutayafikia matamanio yako yote, na [pia jua kwamba] kamwe hutavuka muda wa maisha yako uliopangiwa [wala hutaishi zaidi ya muda uliokadiriwa kwa ajili yako]. Na wewe upo katika njia ileile ambayo waliotangulia walikuwa nayo [wao wameondoka na wewe pia utaondoka]. Kwa kuwa hali ni hiyo, basi usifanye kupita kiasi katika kuitafuta dunia, na katika kazi na kujitafutia kipato uwe na kiasi. Kwa sababu mara nyingi juhudi kubwa [katika kuitafuta dunia] hupelekea mali kuangamia. Zaidi ya hayo, si kila anayejitahidi sana amepata riziki, wala si kila mwenye kiasi amenyimwa. Basi kuweni na kiasi katika kuitafuta dunia; kwa sababu kila mtu atapewa kile alichokadiriwa kwa ajili yake.”
-
Riziki Bila Kudai Fadhila; Kutoka Chanzo Kimoja Pekee
Mwenyezi Mungu ametajwa katika Qur’ani Tukufu kuwa ni “Mbora wa Watoaji wa Riziki.” Riziki ambazo watu huwapa wengine zimechanganyika na mapungufu mengi; ni zenye mipaka na za muda mfupi, na hakuna uhakika wa kuendelea kwake katika siku zijazo. Wakati mwingine huambatana na kudai fadhila, na wakati mwingine huambatana na kumdhalilisha anayepokea au kutarajia malipo ya aina fulani kwa kile alichotoa. Hali ni tofauti na riziki ya Mwenyezi Mungu; haina mipaka wala ukomo, hakuna hofu kuhusu mustakabali wake, wala haina kudai fadhila au matarajio ya malipo. Bali, mwanadamu hupewa riziki tangu anapowekwa tumboni mwa mama yake hadi katika dakika ya mwisho ya maisha yake. Na hata Siku ya Kiyama, riziki hiyo itaendelea kuwepo kwa watu wanaostahiki, katika kiwango cha juu na kilicho bora zaidi.
-
Jitahidi; Lakini Usiwe na Pupa Juu ya Riziki
“Jua kwamba riziki iko katika aina mbili: Aina ya kwanza ni riziki ambayo unatakiwa kuitafuta na kuifuata [na ni lazima uitafute]; na aina ya pili ni ile riziki ambayo itakujia yenyewe. Hata kama hutaifuata, yenyewe itakufuata.” Inapaswa kufahamika kwamba katika kutafuta riziki, mwanadamu hapaswi kuwa na pupa, wala kuwa mzembe na mvivu. Kwa hiyo, anapaswa kujituma katika kazi na shughuli zake za kila siku. Hata hivyo, kuna aina ya riziki kama vile urithi, ambayo humfikia mwanadamu bila yeye kufanya juhudi yoyote ya kuipata. Kwa hivyo, mwanadamu hapaswi kukata tamaa anapopungukiwa na riziki ya aina ya kwanza, bali anapaswa kuendelea kujitahidi na kufanya kazi, huku akitarajia pia riziki ambazo humjia bila yeye kuzitafuta au kuzipangia.
-
Riziki na kipato kwa hakika kiko mikononi mwa nani?
Kwa mtazamo wa Tauhidi, kila kitu kiko mikononi mwa Mwenyezi Mungu; lakini katika maisha ya kila siku, inaonekana kana kwamba ni wanadamu wanaoamua riziki za wao kwa wao: mfanyakazi humtegemea mwajiri, mtumishi wa umma hulitegemea dola, na mtoto huwategemea wazazi. Basi ukweli wa jambo hili ni upi? Mtazamo sahihi na wa kina kuhusu suala hili ni upi?