Kwa mujibu wa Shirika la Habari la Kimataifa la Ahlul-Bayt (as) –ABNA– tafsiri rasmi ya ugaidi nchini Bahrain imeendelea kupotea kutoka katika maana yake ya kawaida na kugeuzwa kuwa chombo cha kuwakandamiza wapinzani wa kisiasa, wanaharakati, wanazuoni wa dini na hata jamii nzima ya Kishia.
Bila kujali tafsiri ya kawaida ya kimataifa, ambayo kwa mujibu wa makala hii mara nyingi hutumiwa na madola makubwa yenye nia ya kutawala mataifa na jamii nyingine, ugaidi unaweza kufafanuliwa kuwa matumizi yaliyopangwa na yasiyo halali ya nguvu au vitisho vya kutumia nguvu kwa lengo la kueneza hofu na kushinikiza serikali au jamii ili kufikia malengo ya kisiasa au kidini. Mauaji, ulipuaji wa mabomu, uharibifu wa mali, kulenga raia na kuwatishia ni miongoni mwa mifano ya wazi ya vitendo vya kigaidi.
Hata hivyo, dhana ya ugaidi katika kauli rasmi za utawala wa Aal Khalifa nchini Bahrain imechukua mwelekeo tofauti. Katika mwelekeo huo, tuhuma za ugaidi zimepanuliwa na kuwahusisha wapinzani wa kisiasa, wanaharakati, wanazuoni wa dini na raia yeyote anayepaza sauti yake kupinga hali iliyopo au kudai mageuzi.
Katika mazingira hayo, ugaidi hauhusishwi tena lazima na matumizi ya nguvu au kumiliki silaha, bali umegeuzwa kuwa chombo cha kuhalalisha kisiasa kuwachukulia wapinzani kuwa wahalifu, kuzuia uhuru na kuwafungulia mashtaka wale wanaopinga sera za utawala.
Ayatullah Sheikh Isa Qassim: Mageuzi Yafanyike kwa Njia za Amani
Tovuti ya Mir’at al-Bahrain, katika uchambuzi wake kuhusu dhana ya ugaidi, imeangazia msimamo wa Ayatullah Sheikh Isa Qassim, mmoja wa wanazuoni mashuhuri wa dini katika eneo hilo.
Kwa mujibu wa makala hiyo, Sheikh Isa Qassim anaiona dhana ya ugaidi kuwa njia yenye giza na uharibifu, inayokinzana na dini na maadili ya kibinadamu, bila kujali chanzo chake. Msimamo wake haukuwa kauli ya mara moja tu, bali umesisitizwa katika matamshi na misimamo yake mbalimbali.
Amesisitiza kuwa madai ya mageuzi yanawezekana kupitia njia za amani pekee, akieleza:
“Hakuna ugaidi wala njia nyingine ya kudai mageuzi isipokuwa njia ya amani.”
Aidha, amesisitiza:
“Kila kitendo cha kigaidi cha dhuluma, kila uvamizi na kila kuchezea utakatifu wa damu, heshima na mali za watu, bila kujali chanzo chake—iwe ni mtu binafsi, kundi, chama, serikali au ulimwengu mzima —kinapaswa kulaaniwa.”
Makala hiyo inaibua swali: Inawezekanaje mwanazuoni wa dini anayekataa waziwazi ugaidi na vurugu, na anayehimiza njia za amani, kuwekwa katika kundi la magaidi au wanaochochea ugaidi? Na inawezekanaje kudai mageuzi kwa njia za amani kuchukuliwa kuwa kosa, wakati mhusika mwenyewe ametangaza wazi kupinga vurugu na ugaidi?
Sheikh Ali Salman Aendelea Kutetea Njia za Amani
Msimamo wa Ayatullah Sheikh Isa Qassim haukuwa wa pekee. Sheikh Ali Salman, Katibu Mkuu wa chama cha Al-Wefaq, pia amefuata mwelekeo huo na mara kadhaa kukataa matumizi ya vurugu kutoka upande wowote.
Taarifa za chama cha Al-Wefaq, ambacho kinaelezwa kuwa chama kikubwa zaidi cha kisiasa cha upinzani nchini Bahrain, zimeendelea kusisitiza kuwa njia za amani ni mkakati mkuu wa kudai mageuzi ya kisiasa na kisheria. Chama hicho pia kimekuwa kikikataa kujiunga na mapambano ya silaha au kushiriki operesheni za uharibifu.
Hata hivyo, jambo linalozua maswali ni kwamba Sheikh Ali Salman bado yuko gerezani nchini Bahrain, baada ya kuhukumiwa kifungo cha maisha kwa tuhuma za kufanya ujasusi kwa niaba ya Qatar.
Kuanzishwa upya kwa uhusiano wa kidiplomasia kati ya Bahrain na Qatar kumeibua maswali kuhusu kuendelea kutumiwa kwa tuhuma hiyo, ambayo imeelezwa katika makala hiyo kuwa ya kejeli.
Wanazuoni wa Dini Wapinga Kutumiwa kwa Tuhuma za Ugaidi
Wanazuoni mashuhuri wa Bahrain pamoja na wanafunzi wa elimu ya dini wamekuwa wakitangaza katika matukio mbalimbali upinzani wao dhidi ya vurugu na operesheni za kigaidi. Wamesisitiza umuhimu wa amani na kulaani kulengwa kwa watu wasio na hatia.
Wanazuoni hao pia wamepinga matumizi ya tuhuma zinazohusiana na mapambano dhidi ya ugaidi kama kifuniko cha kisiasa cha kudhoofisha utambulisho wa kidini, kuzuia uhuru na kuwafungulia mashtaka viongozi wa dini.
Kwa mtazamo wa upinzani wa Bahrain, tatizo kuu si ugaidi wenyewe kama kosa la jinai, bali ni kupanuliwa kwa tafsiri yake hadi kuwa dhana pana na isiyo na mipaka iliyo wazi, inayoweza kutumiwa dhidi ya mtu yeyote anayepingana na mamlaka.
Kwa njia hiyo, neno “ugaidi” limegeuzwa kutoka katika kuelezea kosa maalumu la jinai na kuwa tuhuma ya kisiasa inayoweza kutumiwa wakati wowote dhidi ya wapinzani.
Historia ya Tuhuma za Ugaidi Nchini Bahrain
Tangu mwanzoni mwa miaka ya 1990 hadi miaka iliyofuata matukio ya mwaka 2011, mamlaka za Bahrain zimetangaza mara kadhaa kugundua mitandao ya kigaidi na mipango ya kufanya hujuma.
Matangazo hayo mara nyingi yaliambatana na tuhuma dhidi ya wanaharakati na makundi ya kisiasa, yakidaiwa kuwa na uhusiano na mashirika ya kigeni au kupanga kuipindua serikali.
Katika vipindi vilivyotangulia, makundi ya wanaharakati yalituhumiwa kuunda kile kilichoitwa “Hezbollah ya Bahrain” na “Harakati ya Ahrar Bahrain”, na makundi hayo yaliwasilishwa kama mitandao iliyokuwa ikipanga hujuma. Hata hivyo, kwa mujibu wa makala hiyo, tuhuma hizo hazikuungwa mkono kila mara na ushahidi uliolingana na ukubwa na uzito wa madai yaliyotolewa.
Maandamano ya Februari 2011 Yalileta Mwelekeo Mpya
Maandamano ya Februari 2011 yaliingiza Bahrain katika hatua mpya ya matumizi ya lugha ya ugaidi na madai yanayohusiana na usalama.
Kadiri maandamano yalivyopanuka, vyombo vya usalama vilitangaza kugundua mitandao na mashirika yaliyodaiwa kuwepo, huku mamlaka zikijenga simulizi iliyoyaeleza maandamano hayo kama mpango wa kiusalama uliopangwa kwa utaratibu.
Hata hivyo, tuhuma hizo hazikuishia kwa chama au shirika moja la kisiasa. Hatua kwa hatua, zilipanuliwa na kuelekezwa pia kwa jamii ya Kishia na wanazuoni wake. Madai yakatolewa kuhusu mitandao iliyohusishwa na Jeshi la Walinzi wa Mapinduzi ya Kiislamu nchini Iran na Hezbollah ya Lebanon.
Baadaye, kauli kama “mitandao ya Wilayat al-Faqih” ilianza kutumiwa, na hivyo kuhusisha zaidi tuhuma hizo na utambulisho wa kidini na kimadhehebu.
Kila wapinzani wa Bahrain wanapotuhumiwa kuwa na uhusiano na Iran, maswali yale yale huibuka: Je, kudai haki za kisiasa na kijamii kunamaanisha moja kwa moja kuwa mtu ni mwaminifu kwa nchi nyingine? Je, jamii nzima ya Kishia nchini Bahrain inaweza kufupishwa na kuhusishwa na uhusiano wa kisiasa au kidini na Iran? Je, ufuasi wa kimadhehebu wa Mashia wa Bahrain unamaanisha kuwa wanataka kuigeuza Bahrain kuwa nakala ya Iran?
Utambulisho wa Kishia Si Ushahidi wa Usaliti
Kuieleza misimamo ya Mashia wa Bahrain kwa kauli ya “uaminifu kwa Iran” kunapuuza ukweli muhimu: Mashia wa Bahrain ni raia wanaoishi katika nchi yao, na wana uhusiano wa kihistoria na kijamii na ardhi yao, historia yao na jamii yao.
Hakuna anayepaswa kutumia ufuasi wao wa kidini kama ushahidi wa usaliti au njama.
Kwa mujibu wa makala hiyo, Mashia wa Bahrain hawana mpango wa kuikalia nchi yao kwa mabavu wala kuigeuza kuwa uwanja wa mapambano ya kikanda.
Kudai haki si usaliti. Kutaka mageuzi hakumaanishi kutaka kuipindua serikali. Kutetea uhuru hakumaanishi kubeba silaha. Na kupinga sera za mamlaka hakumaanishi kupanga njama na nchi za nje.
Kumgeuza kila mpinzani kuwa gaidi, kila mwanazuoni wa dini kuwa mtuhumiwa na kila dai la haki kuwa njama ya kigeni si mapambano dhidi ya ugaidi, bali ni matumizi ya kisiasa ya dhana ya ugaidi.
Hitimisho: Je, Kudai Mageuzi kwa Amani Ni Ugaidi?
Swali la mwisho linaloibuliwa na makala hii ni: Ikiwa ugaidi unamaanisha mauaji, ulipuaji wa mabomu, uharibifu na kueneza hofu, basi madai ya mageuzi kwa njia za amani yanaingia wapi katika tafsiri hiyo?
Na ikiwa mapambano dhidi ya ugaidi yanalenga kulinda jamii na serikali, kwa nini dhana hiyo imegeuzwa kuwa chombo cha kuwafuatilia na kuwafungulia mashtaka wapinzani wa kisiasa na wanazuoni wa dini?
Kwa mujibu wa hoja kuu ya makala hii, matumizi mapana ya tuhuma za ugaidi nchini Bahrain yanaibua mjadala kuhusu mipaka kati ya kupambana na uhalifu wa kweli na kutumia sheria na lugha ya usalama kuzuia upinzani wa kisiasa na madai ya haki.
Maoni yako