Kwa mujibu wa Shirika la Habari la Kimataifa la Ahlul-Bayt (AS) –ABNA– Tunapozungumzia uhuru kwa mtazamo wa haki, tunapaswa kuzingatia maana ya haki kwa mujibu wa istilahi ya Qur’ani Tukufu. Neno haki limetajwa katika Qur’ani zaidi ya mara mia mbili. Hili ni jambo la kushangaza sana. Haki, kwa mujibu wa Qur’ani, ina maana pana na ya kina. Kwa ufupi, tunaweza kuieleza maana yake kwa maneno mawili yanayotoa taswira ya jumla: mfumo wenye mpangilio maalumu na wenye lengo.
Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema katika aya mbalimbali za Qur’ani kwamba ulimwengu wote umeumbwa kwa haki. Anasema:
١. سورة الدخان، الآية ٣٩
مَا خَلَقْنَاهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
Hatukuviumba viwili hivyo isipokuwa kwa haki, lakini wengi wao hawajui.
٢. سورة العنكبوت، الآية ٤٤
خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِلْمُؤْمِنِينَ
Mwenyezi Mungu ameziumba mbingu na ardhi kwa haki. Hakika katika hilo kuna ishara kwa Waumini.
Maana yake ni kwamba ulimwengu huu na mfumo wa uumbaji, ukiwemo uwepo wa kimaumbile wa mwanadamu bila kuhusisha suala la hiari na utashi wake, ni mfumo ulioundwa kwa ustadi, ambao sehemu zake zimeunganishwa na kushikamana, wenye mpangilio maalumu na wenye lengo.
Kisha, Mwenyezi Mungu anaeleza jambo hilohilo kuhusu mfumo wa sheria na maelekezo Yake (tashri‘i). Kuhusu ulimwengu wa uumbaji (takwini), tayari nimetaja baadhi ya aya zinazozungumzia suala hili.
Kuhusu mfumo wa sheria na maelekezo ya Mwenyezi Mungu, anasema:
٣. سورة البقرة، الآية ١٧٦
ذَٰلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ نَزَّلَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ ۗ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِي الْكِتَابِ لَفِي شِقَاقٍ بَعِيدٍ
Hayo ni kwa sababu Mwenyezi Mungu amekiteremsha Kitabu kwa haki. Na hakika wale waliokhitilafiana kuhusu Kitabu wamo katika upinzani na mfarakano ulio mbali na haki.
Pia anasema:
٤. سورة البقرة، الآية ١١٩
إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا ۖ وَلَا تُسْأَلُ عَنْ أَصْحَابِ الْجَحِيمِ
Hakika Sisi tumekutuma kwa haki ili uwe mtoaji wa bishara njema na mwonyaji. Wala hutaulizwa kuhusu watu wa Motoni.
Vilevile, anasema:
٥. سورة فاطر، الآية ٢٤
إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا ۚ وَإِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٌ
Hakika Sisi tumekutuma kwa haki uwe mtoaji wa bishara njema na mwonyaji. Na hakuna umma wowote uliopita bila kuwa na mwonyaji ndani yake.
Na anasema:
٦. سورة الأعراف، الآية ٤٣
وَنَزَعْنَا مَا فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ ۖ وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَانَا لِهَٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلَا أَنْ هَدَانَا اللَّهُ ۖ لَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ ۖ وَنُودُوا أَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
"Na tutaondoa chuki na kinyongo vilivyokuwa vifuani mwao, na mito itapita chini yao. Nao watasema: “Sifa njema zote ni za Mwenyezi Mungu, ambaye ametuongoza kufikia huku. Na sisi tusingeweza kuongoka kama Mwenyezi Mungu asingetuongoza. Hakika Mitume wa Mola wetu walituletea haki.” Na wataambiwa: “Hiyo ndiyo Pepo mliyorithishwa kwa sababu ya yale mliyokuwa mkiyatenda.”
Haki inayozungumziwa katika aya hizi ni haki ileile; tofauti ni kwamba katika sehemu ya kwanza inahusu ulimwengu wa uumbaji (takwini), na katika sehemu ya pili inahusu mfumo wa sheria na maelekezo ya Mwenyezi Mungu (tashri‘i).
Maana yake ni kwamba, kwa mujibu wa hekima ya Mwenyezi Mungu, mfumo wa sheria na maelekezo Yake unalingana kikamilifu na mfumo wa uumbaji. Utashi wa mwanadamu unaweza kuharibu baadhi ya sehemu za mfumo huo. Hata hivyo, kwa kuwa mfumo wa sheria za Mwenyezi Mungu unalingana na mfumo wa uumbaji na unaelekea katika haki—yaani, katika yale yanayopaswa kuwepo kwa mujibu wa hekima ya Mwenyezi Mungu—hatimaye mwelekeo wa jumla na wa msingi hushinda vitendo vya mtu binafsi vinavyokiuka, kupinga au kupotoka kutoka katika njia hiyo. Kwa hiyo, ukiukaji na upotovu unaweza kutokea.
Huo ndio ulimwengu wa uumbaji, na huu ndio mfumo wa sheria na maelekezo ya Mwenyezi Mungu.
Basi, moja ya vipengele vya ulimwengu huu ni utashi wa mwanadamu, na moja ya vipengele vya mfumo wa sheria na maelekezo ya Mwenyezi Mungu ni uhuru wa mwanadamu. Kwa hiyo, uhuru ni haki.
Tuliangalie suala la uhuru kwa mtazamo huu: uhuru ni haki inayokabiliana na batili.
Chanzo: Hotuba za Kiongozi Shahidi katika kikao cha nne cha mijadala ya kimkakati kuhusu fikra na mitazamo, tarehe 23 Aban 1391 Hijria Shamsia, sawa na 13 Novemba 2012.
Maoni yako